Een landelijk dagblad (AD) publiceerde tot aan 2019 jaarlijks van alle Nederlandse gemeenten de statistiek van de criminaliteit in de 'Misdaadmeter'. Dit betrof het aantal aangiften bij de politie van 10 veel voorkomende delict typen: woninginbraak, inbraak schuur, autokraak, autodiefstal, zakkenrollen, bedreiging, mishandeling, straatroof, overvallen en vernieling. Door vergelijking met gegevens die voor de 25 grootste steden uit andere bronnen bekend zijn kan worden vastgesteld, dat de genoemde 10 delict typen ongeveer 40% van de totale criminaliteit uitmaken. De gegevens van het AD kunnen dus als een redelijke graadmeter voor de totale criminaliteit worden beschouwd.
Over het jaar 2016 is een analyse van de gegevens uitgevoerd.
Allereerst vallen hierin de verschillen in criminaliteitsniveau per grootte klasse op.
- In steden van 100.000 tot 150.000 inwoners (grootte klasse 1 en 2, dit zijn 13 steden) is het gemiddelde 2,2 delicten per 100 inwoners.
- In steden van 150.000 tot 170.000 inwoners (grootte klasse 3, dit zijn 7 steden) is het gemiddelde 2,47 delicten per 100 inwoners
- In steden van 170.000 tot 250.000 inwoners (grootte klasse 4, dit zijn 6 steden) is het gemiddelde 2,99 delicten per 100 inwoners
- In de vier grote steden (grootte klasse 5) is het gemiddelde 3,87 delicten per 100 inwoners.
Om de gedachten te bepalen: in de vier grote steden werden in 2016 in totaal 90.000 misdrijven aangegeven in de betreffende categorieën. Dat is bijna drie keer zo veel als in de 13 steden van grootte klasse 1 en 2 samen. Daarnaast vallen de verschillen in criminaliteitsniveau per regio op. Referentie daarbij is het gemiddelde voor geheel Nederland: 3,04 delicten per 100 inwoners.
Wanneer we de vier regio's waarin Nederland voor deze analyse is ingedeeld onderling vergelijken, valt het volgende op.
- In de regio West (14 steden, gelegen in de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland, Flevoland en Utrecht) is het gemiddelde 3,22 delicten per 100 inwoners.
- In de regio Oost en Noord (10 steden, gelegen in de provincies Groningen, Overijssel en Gelderland) is het gemiddelde 2,39 delicten per 100 inwoners.
- In de regio Zuid (6 steden, gelegen in de provincies Noord-Brabant en Limburg) is het gemiddelde 3,26 delicten per 100 inwoners.
Dat het criminaliteitsniveau in de regio Zuid het hoogste is, is opmerkelijk. In deze regio liggen geen grote steden: die liggen alle vier in de regio West. De steden in de regio Zuid hebben een gemiddelde van 2,71 tot 4,12 delicten per 100 inwoners.
Beoogd wordt de analyse na 10 jaar (2026/2027) te herhalen op basis van de dan beschikbare cijfers over criminaliteit. Daarmee komen er antwoorden op vragen zoals:
- Welke trend is er in het aantal misdrijven per gemeente te zien over een tijdsverloop van 10 jaar? In welke gemeenten is de trend relatief sterk, in welke gemeenten is deze zwak?
- Wanneer bepaalde gemeenten een relatief hoog aantal misdrijven kennen, geldt dit dan voor criminaliteit in het algemeen of voor bepaalde delict typen in het bijzonder?
- Is er een verschuiving in de tijd te zien in het aandeel van bepaalde delict typen? Zijn er bepaalde delict typen waarvan het aandeel na verloop van jaren toeneemt, en zijn er bepaalde delict typen waarvan het aandeel na verloop van jaren juist afneemt?